Boğaz Ağrısı

Boğaz ağrısı ; özellikle yutkunulduğunda şiddeti artan, kaşınma ve tahriş içeren bir rahatsızlıktır. Boğaz ağrısının en sık nedenleri arasında soğuk algınlığı ve grip gibi viral enfeksiyonlar rol oynar. Bu gibi rahatsızlıklar çoğunlukla zaman içerisinde kendiliğinden iyileşme gösterir. Fakat, streptokok enfeksiyonunun neden olduğu strep boğaz ağrısı, daha az görülen ve tedavisinde antibiyotiğe ihtiyaç duyulan bir boğaz ağrısı türüdür. Bu iki durum dışında boğaz ağrısının farklı nedenleri olabilir ve bu türler daha detaylı tanı ve farklı tedavi türleri gerektirir.

Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre dünya nüfusunun neredeyse yarısı, farenksin (yutak) inflamatuar hastalıkları olan üst solunum yollarının bulaşıcı hastalıklarına maruz kalmaktadır. (1) Ayrıca; akut inflamatuar boğaz ağrısı, KBB ve aile hekimlerinden en sık randevu alma sebepleri arasında gösterilir. Bu durumda etkin bir tedavi sürecinin izlenmesi adına detaylı bir tıbbi analiz şarttır. Doktor tarafınca yapılan bu muayene; hastanın mevcut durumu, iltihap düzeyi ve hangi ilaçları kullanması gerektiği hakkında yardımcı olabilir.

Boğaz Ağrısı Nedenleri Nelerdir ?

Gribe neden olan virüsler ve soğuk algınlığı gibi durumlar boğaz ağrısının en sık karşılaşılan nedenleri arasındadır. Bunların yanı sıra bakteriyel enfeksiyonlar, alerji, kas zorlanması ve reflü gibi durumlar da boğaz ağrısı yapabilir. ‘’ Boğaz ağrısı , acil pratisyen, çocuk doktoru, dahiliye ve KBB uzmanı tarafından değerlendirilen tıbbi bir şikayettir. İlişkili semptomlara (belirti) ve semptomların sürelerine dikkat edilerek, viral farenjit ve streptokokal olmayan bademcik iltihabı gibi rahatsızlıklar, bademcik kanseri gibi riskli rahatsızlıklardan ayırt edilebilir. (2)

Boğaz ağrısı nedenleri bakteriyel, viral ve alerji gibi diğer nedenler olmak üzere üç farklı şekilde incelenebilir. Birçok bakteriyel enfeksiyon boğaz ağrısıyla sonuçlanabilir ve boğaz ağrısına en sık sebebiyet veren bakteri A grubu streptokoktur.

Viral enfeksiyon sonucunda boğaz ağrısına neden olan rahatsızlıklar şu şekildedir:

  • Soğuk algınlığı
  • Covid-19
  • Suçiçeği
  • Kızamık
  • Enfeksiyöz mononükleoz (Epstein-Barr virüsünün neden olduğu bir rahatsızlıktır)

Boğaz ağrısı nedenleri arasında gösterilebilecek diğer durumlar ise şu şekildedir:

  • Tahriş
  • Alerjiler
  • Boğaz kuruluğu
  • HIV enfeksiyonu
  • Yüksek sesle konuşmanın ardından oluşan kas gerginlikleri
  • Tümörler
  • Reflü

Boğaz Ağrısı Belirtileri Nelerdir ?

Boğaz ağrısı belirtileri ağrıya neden olan duruma bağlı olarak farklılık gösterebilir. Boğazda meydana gelen birtakım rahatsızlıkların yanı sıra kişilerde ateş, burun akması, hapşırma, baş ağrısı, hapşırma, mide bulantısı ve kusma görülebilir.

 

Boğazla ilişkili semptomlar ise şu şekildedir:

  • Yutma güçlüğü
  • Boyun veya çene kısmında şişlik
  • Boğazda kaşıntı
  • Kırmızı ve şiş bademcikler (beyaz lekeler de görülebilir)
  • Boğuk bir ses

Boğaz Ağrısı Tanısı Nasıl Konur ?

Boğaz ağrısı tanısı , farklı yönleriyle incelenmesi ve birtakım sağlık problemlerinin ekarte edilmesi bakımından oldukça mühimdir. Fakat dünya genelinde boğaz ağrılarının yüksek oranda enfeksiyon ve bakteriden kaynaklı oluşması tanı aşamasını biraz daha kolaylaştırmaktadır. Yine de özellikle kronik seyreden ağrıların enfeksiyon dışında tümörden kaynaklı oluşabileceği de unutulmamalıdır.

Doktor, boğaz ağrısı tanısında fiziksel muayene yöntemiyle ağrılı bölge ve etrafını kontrol eder. Bunu yaparken ışıklı bir cihazdan da yardım alabilir. Boyun ve çene bölgesinde oluşan şişlikler, şişmiş lenf bezleri ve nefes alıp veriş boğaz ağrısı tanısında dikkat edilen unsurlardır.

Bazen de bir çubuk yardımıyla ağrılı boğaz içerisinden bir sürüntü örneği alınarak bu örneğin laboratuvar ortamında incelenmesi talep edilebilir. Laboratuvar ortamında incelenen bu sürüntü, hastanın herhangi bir enfeksiyon taşıyıp taşımadığı hakkında bilgi sağlar.

Boğaz Ağrısında Ne Zaman Doktora Gitmeliyim ?

Boğaz ağrısına dair ciddi belirtiler ile karşı karşıya kalındığında doktora görünmeniz gerekmektedir. Bu belirtiler genel olarak şu şekildedir:

  • Şiddetli boğaz ağrısı
  • Nefes almada güçlük
  • Yutma güçlüğü
  • Tükürük veya balgamda kan görülmesi
  • Kulak ağrısı
  • Boyunda yumru
  • 14 günden uzun süren ses kısıklığı

Boğaz Ağrısı İnsidansı Nedir ?

Boğaz ağrısı şikayeti bulunan toplam 1051 hastanın gözlemlendiği bir çalışmada; hasta bilgileri 358 pratisyen hekim tarafından belirli aralıklarla kaydedildi. Ayrıca bu çalışmaya acil tıbbi telefon irtibatları ve diğer irtibatlar da dahil edildi. Yapılan çalışmalar sonucunda; yıllık boğaz ağrısı insidansının (görülme sıklığı) yılda 1000 kişide 100 olduğu tahmin edilmektedir. Ayrıca bu verilerin %64’ünü bakteriyel kaynaklı boğaz ağrısı, %30’unu viral enfeksiyon kaynaklı boğaz ağrısı ve %6’sını ise nedenleri hakkında hekimlerce şüpheli yaklaşım tanısı oluşturur. (3)

Boğaz Ağrısı Tedavi Yöntemleri Nelerdir ?

Boğaz ağrısı tedavisi , bu duruma neden olan etmenlere ve semptomlara ilişkin olarak büyük ölçüde farklılıklar gösterir. Viral bir enfeksiyondan kaynaklı boğaz ağrıları genellikle 1-2 hafta içerisinde kendiliğinden azalarak kaybolur. Halk arasında bilinenin aksine, viral enfeksiyondan kaynaklı boğaz ağrılarında antibiyotik kullanımının tedavide hiçbir etkisi yoktur. Aksine bilinçsiz antibiyotik kullanımından vücut zarar görebilir. Antibiyotiklerin daha çok, doktor kararında bakteri kaynaklı boğaz ağrılarında kullanılması gerekir.

Ağrı ve ateş gibi semptomlar için, süreci daha konforlu geçirmek adına ağrı kesici ve ateş düşürücüler önerilir. Fakat özellikle çocuklara bilinçsiz aspirin ve benzeri ilaç kullandırmak, bazı organlarda kalıcı hasara sebebiyet verebilir.

Hamile ve emziren kadınların da boğaz ağrısı için bilinçsiz ilaç kullanımından kaçınması oldukça mühimdir. Özellikle bu gibi dönemlerde doktor önerisi dışında bir ilaç kullanmak anne ve bebek sağlığını tehdit edebilir.

Kronik Boğaz Ağrısı Üzerine Bir Çalışma

Yaklaşık 2 yıl süren kronik boğaz ağrısı ile kliniğe başvuran bir hasta (62 yaşında, kadın), bu süreç boyunca KBB ve aile hekimliği dahil olmak üzere birçok kliniği ziyaret etmiş fakat yaşadığı semptomlarda bir düzelme meydana gelmemiştir. Hastanın sağ bademcik bölgesinde yaşadığı ağrı, özofagogastroduodenoskopi dahil olmak üzere çeşitli testlerden geçmiş fakat bir sonuca varılamamıştır. (4)

En son aşamada aile hekimi tarafından sevk edildiği hastanede; ağrıyı sağ kısımda aralıklı ve iğneye benzer delici bir şekilde hissettiği anlaşılmış ve boyun rotasyonu ile ağrı kötüleşmiştir. Daha önce herhangi bir hastalık veya ameliyat yaşamayan hastanın, faringeal palpasyon (yutak bölgesinin elle muayenesi) sırasında sağ bademcik bölgesinde sert bir kitle teşhis edilmiş ve yapılan çalışmalar sonucunda ‘’Eagle sendromu’’ tanısı konmuştur. (4)

Boğaz Ağrısına Ne İyi Gelir ?

Boğaz ağrısı rahatsızlığınızda ciddi bir tablo ile karşı karşıya değilseniz, şu öneriler rahatsızlık döneminizi daha hafif atlatmanıza yardımcı olacaktır:

  • Günde bir fincan zencefil çayı
  • Elma sirkesi ve iyotsuz tuz ile gargara suyu (15 saniye boyunca gargara yapılmalı)
  • Ağrı kesici ve iltihaplanmayı önleyici özelliklere sahip Ihlamur çayı

Kaynakça

  • (1) Ovchinnikov AY, Miroshnichenko NA, Nikolaeva YO. Bol’ v gorle. Sovremennye podkhody k lecheniyu [Sore throat. Recent trends in treatment]. Vestn Otorinolaringol. 2020;85(4):35-39. Russian. doi: 10.17116/otorino20208504135. PMID: 32885634.
  • (2) Chan TV. The patient with sore throat. Med Clin North Am. 2010 Sep;94(5):923-43. doi: 10.1016/j.mcna.2010.06.001. PMID: 20736104; PMCID: PMC7094485.
  • (3) Hoffmann S. Incidence and management of sore throat in general practice. Scand J Prim Health Care. 1986 Sep;4(3):143-50. doi: 10.3109/02813438609014821. PMID: 3775137.
  • (4) Kim KS, Lim SJ, Yang HS. Chronic throat pain. Aust Fam Physician. 2014 Jul;43(7):454-6. PMID: 25006607.